| 25180 |
de elucht tekent regen |
regenwolkje:
de vraag is niet letterlijk te vertalen! wel kennen we de bovengenoemde uitdrukking!
de lo͂ch teikent raeger (L383p Melick)
III-4-4
|
|
| 20322 |
de end van zijn leven |
het einde van zijn leven:
den van zə lievə (Q001p Zonhoven),
dèng van zen lèven (K278p Lommel),
dén va zè lîevə (K361p Zolder),
d’èn van zie leve (L316p Kaulille)
III-2-2
|
|
| 31965 |
de engelse tournevis gebruiken |
een schroef in het hout slaan:
dǝn ęŋǝlsǝ tørnǝves ˲gǝbrǫwǝkǝ (K353p Tessenderlo)
II-12
|
|
| 18046 |
de enkels langseen schrankelen |
haarenkelen:
de inkele langsee sjrankele (Q039p Hoensbroek)
III-1-2
|
|
| 18046 |
de enkels tegeneen slaan |
haarenkelen:
(soms ook wel met gebruik als werkwoord: "inkele"(bv. héë inkelt).
de inkele tègen ee schloa (Q113p Heerlen)
III-1-2
|
|
| 20164 |
de ergste soort |
zedelijk slecht meisje:
dë èrgste soort (Q162p Tongeren)
III-2-2
|
|
| 30510 |
de euze zetten |
de euze aanbrengen:
dǝ ø̄zǝ zetǝ (L265p Meijel)
II-9
|
|
| 25123 |
de euzen druipen |
dooien:
de uize drupen (L266p Sevenum)
III-4-4
|
|
| 22560 |
de ezel aandrijven |
ketelmuziek maken:
de aizel aandrieven (L383p Melick),
den aezel aandrieve (L330p Herten (bij Roermond), ...
L294p Neer),
den ezel aandrieve (L267p Maasbree, ...
L382p Montfort),
den ezel andrieve (L245b Tienray),
dən ēzəl andrīvə (L245b Tienray),
dən ēzəl āndrivə (L266p Sevenum),
dən ēzəl āndrīvə (L267p Maasbree, ...
L267p Maasbree,
L266p Sevenum),
dən ɛ̄zəl āndrīvə (L330p Herten (bij Roermond)),
[Sub aezel]: Als iemand zich had misdragen op sociaal gebied, voral wat betreft de huwelijkstrouw, werd door de dorpelingen drie dagen achter elkaar ketelmuziek gemaakt bij de woning van de schuldige, waarna met een mengsel van lijnolie, kalk en roet een ezel op de gevel van het bewuste huis geschilderd werd.
d`n aezel aandrieve (L331p Swalmen),
Dat was het uitvoering geven aan een soort "volksgerecht"-uitspraak, het ten uitvoer brengen van en "vonnis", om naar eigen opvattingen te berechten, met negering van de bestaande wetten en voorschriften. Het was een minder fraai gebruik, dat in mijn jeugd in Herten nog voorkwam. Nù is dit al ongeveer 60 jaar uitgestorven. De hele dorpsgemeenschap nam eraan deel. Het gebruik kwam in actie indien van een echtpaar, een der echtelieden zich op zedelijk gebied misdragen had en wel als deze een ongeoorloofde verhouding oonderhield met "een ander(e)". De dorpsbewoners vatten dit op als een, op de hele dorpsgemeenschap rustende, schandvlek. Vooral als die verhouding resulteerde in het verwekken van een kind, was de "boek pas richtig vèt"(had je de poppen pas echt aan t dansen).
den aezel aandriéve (L330p Herten (bij Roermond)),
De zin van dit eveneens reeds lang verdwenen volksgebruik lag veel dieper en was in wezen n veel ernstiger kwestie dan "de sjtein bringe".
d`n aezel aandriéve (L270p Tegelen),
Sub aezel: dn aezel aandriéve. n Oud volksgebruik, waarbij op de voorgevels der woningen van echtelieden, die in onmin leefden of zich niet goed gedroegen. s nachts met koolteer ezelfiguurtjes werden geschilderd. Dit aezel aandrieve ging gewoonlijk vergezeld van een hels lawaai door middel van kaetelmuziek, waarbij alle mogelijke potten, pannen, deksels e.d. werden gebruikt.
d`n aezel aandriéve (L270p Tegelen),
Sub ándrieve. Men trok op naar de woning van de boosdoener met ketels en emmers om er "muziek"mee te maken. Ook schilderde men wel een ezel op de muur.
d`n ezel ándrīēve (L217p Meerlo, ...
L214p Wanssum),
Vero. Biej dem, dae det maedje ònger de veut gebrach haeftj, gaon ze dezen aovendj den aezel aandrieve.
den aezel} aandrieve (L381p Echt/Gebroek),
Z. ketelmuziek.
d`n ezel ándrieve (L217p Meerlo, ...
L214p Wanssum),
tak of pop voor het huis van een huwbaar meisje te plaatsen:
den ezel aandrieve (L382p Montfort)
III-3-2
|
|
| 22560 |
de ezel drijven |
ketelmuziek maken:
den ezel drieve (L320a Ell, ...
Q098p Schimmert),
den ieezel drieve (L289p Weert),
dən ējəzəl drīvə (L328p Heel),
cf Veldeke Jg 57 (1982) nr 2, blz 26
den ezel drieve (L320a Ell)
III-3-2
|
|